Што такое апостраф у беларускай мове

Што такое апостраф у беларускай мове

ПРАВОПИСАНИЕ МЯГКОГО ЗНАКА И АПОСТРОФА

Правапіс мяккага знака і апострафа

Мягкий знак для обозначения мягкости согласных пишется только после букв с, з, дз, ц, л, н, которые обозначают мягкие звуки:

1) на конце слова после мягких согласных: скрозь, вось, мядзведзь, шэсць, вучыць, роўнядзь, папараць, плынь.

В белорусском языке, в отличие от русского, в конце некоторых существительных ж.р. на -ня в форме родительного падежа мн.ч. произносится и пишется мягкий звук: песень, чарэшань, вішань, соцень;

2) в середине слова перед твердыми: процьма, восьмы, дзядзька, барацьба, стрэльба.

В слове менш и производных от него (меншыць, меншасць) произносится твердый звук н;

3) в середине слова перед буквами, которые обозначают мягкие звуки, если в других формах того же слова или в однокоренных словах эти буквы обозначают твердые звуки: цьмяны-цьма, возьмеш-возьмуць, барацьбіт-барацьба, на малацьбе-малацьба (некоторые слова с суффиксом

-б- в современном языке проверить нельзя: хрэсьбіны, носьбіт).

Если при изменении слова оба звука остаются твердыми, мягкий знак не пишется: смех-смехата, смяшыць, смяшлівы; здзеклівы; дзвесце-два і сто;

4) всегда мягкий знак пишется после звука [л’]: вельмі, ільвіца, збавіцельніца, вольніца;

5) перед некоторыми морфемами, если при их отсутствии мягкость последнего согласного сохраняется: пісьмо, нянька;

6) перед суффиксом -чык: прамень-праменьчык, камень-каменьчык, струмень-струменьчык.

Но: рулон-рулончык, услон-услончык;

7) перед -ці в постфиксе -сьці, который образует неопределенные местоимения и наречия: штось-штосьці, кудысь-кудысьці.

Постфикс -сьці нельзя путать с -сці косвенных форм существительных ж.р. на –сць и инфинитив: свеж-асц-і, расцвіс-ці;

8) перед постфиксами -це,-ма,-ся в формах повелительного накланения: раскінь-раскіньце, раскінься; звесь звесьце, звесьце; заедзь заедзьце; траць трацьце; кінь кіньма, сядзь сядзьма.

Но: прыгалубце, эканомце, рэжце;

9) перад окончанием -мі в формах творительного падежа мн.ч. существительных: людзьмі, грудзьмі, дзецьмі, саньми, коньмі;

10) перед суффиксом -ск в прилагательных, образованных от названий месяцев: студзеньскі, жнівеньскі, а также в словах восеньскі, цяньшаньскі, свіцязьскі, Чэрвеньскі раён, тайваньскі,

Но: Любань-любанскі, Хатынь-хатынскі;

11) после первой части сложных слов (в первую очередь числительных) если она заканчивается мягким согласным: чвэрць-фінал, пяцьдзесят, шэсцьсот.

Но: семдзесят, восемсот.

Не пишется мягкий знак перед звуком [в’] чарсцвець, здранцвелы, чацвёрты, Мацвей, Дзвіна.

Не обозначается на письме мягкость долгих согласных: галле, жыццё, змярканне, параўнанне.

Разделительный мягкий знак и апостроф пишутся после согласных перед буквами е, ё, ю, я, и, чтобы показать, что они обозначают сочетание звука [й] с последующим гласным.

Разделительный мягкий знак пишется только после букв з, с, дз, ц, л, н, которые обозначают мягкие звуки: вальера, калье, павільён, кампаньён, рэльеф, мільён, фельетон, каньён; Мальер.

Апостроф пишется после букв, которые обозначают твердые звуки: аб’ектыў, аб’яднаць, неад’емны, інтэр’ер, між’ярусны, надвор’е, перамір’е, п’едэстал, а также после приставок на -з и -н (в заимствованных словах) , хотя звуки [з] и [н] произносятся мягко (их смягчает следующий звук [й]): раз’езджаны, раз’яднаць, з’едлівы, з’ява, ін’екцыя, кан’юнктура, кан’юнктывіт.

Читайте также:  Айфон не создает резервную копию в icloud

Параллельные формы (с ь и без него) имеют личные формы глагола ліць: (лью и лію, льём и ліеш и т.д.).

Не пишутся разделительные знаки

1) после буквы ў: саўю, салаўі;

2) после приставок перед безударным і, который переходит в ы: абылгаць, зыначыць, зымжэць, аб’нець, з’інелы, без’іскравы;

3) в словах булён, дзяк.

1. Спишите текст. Вставьте, где нужно, ь.

Бязважкасц… — гэта нечаканас.. ці на кожным кроку, гэта самыя розныя цяжкас..ці, нязручнас..ці і перашкоды.

Каб што-небудз… зрабіц. напрыклад, паглядзец.. у ілюмінатар, трэба не тол..кі падплыс..ці да яго, але і зафіксавацца, «замацавац…» сябе ў пэўным становішчы, бо іначай ты адплывеш ад яго з той жа хуткас..цю, з якой прыплыў.

Ал..бо воз.мем кас..мічны абед. Натурал..на, што мы там нічога не варым і не смажым. Елі мы там кансерваваныя прадукты. Захоўваліся яны ў кантэйнерах — халадзіл..ніках, падаграваліся ў электрападагравал..ніках.

Вага сутачнага рацыёну — 1380 грамаў. Агул..ная каларыйнасц..— каля 3000 калорый. Хлеб для нас выпякаўся мален..кімі, з палову запалкавага карабка, буханачкамі і запакоўваўся ў цэлафан, быццам таблеткі.

Памыцца раніцаю, прыняц.. душ ал..бо ванну ў космасе нел..га. Прынамсі, гэта звязана з вялікімі цяжкас..цямі. Там у нас былі іншыя сродкі гігіены — мален..кія і вялікія салфеткі, сухія і прапітаныя спецыял..ным лас..ёнам. (П. Клімук)

2. Спишите слова, вставляя мягкий знак или апостроф.

Ад..ютант, ал..янс, брыл..янт, вар..іраваць, біл..ярд, барэл..еф, аб..ект, недавер..е, канферанс..е, кап..ё, кампан..ён, надвор..е, прымор..е, перадгор..е, сур..ёзны, сем..янін, рэл..еф, фел..етон, міжгор..е, дыпкур..ер, двукроп..е, п..едэстал.

Больше из этой рубрики
Еще материалы

Для более подробной информации о рефератах, курсовых и дипломах на заказ ознакомьтесь с Гарантиями и Условиямипредоставления услуг

Качественные работы по доступным ценам.

Экспресс-работы за 24-48 часов без потери качества и наценки

Профессиональное выполнение курсовых, дипломных, контрольных работ, рефератов, эссе, диссертаций и других видов учебных и научных работ

Змякчальны мяккі знак

Літара ь (мяккі знак) ужываецца для абазначэння мяккасці зычных з, л, н, с, ц, дз:

на канцы слова: столь, верасень, мядзведзь, мазь, вось;

у сярэдзіне слова перад цвёрдымі зычнымі: пісьмо, вазьму, дзьмуць; літара ь пішацца і тады, калі пры змяненні слова цвёрды зычны чаргуецца з мяккім: пісьмо – у пісьме, вазьму – возьмеш, дзьмуць – дзьме;

пасля мяккага [л’] перад зычным (цвёрдым або мяккім): пальцы, гульня; выключэнні – словы з падоўжанымі зычнымі: галлё, ралля, вяселле.

Літара ь (мяккі знак) пішацца ў некаторых граматычных формах:

перад канчаткам мі ў назоўніках творнага склону множнага ліку, а таксама перад суфіксам чык, калі слова без гэтага суфікса канчаецца на нь: людзьмі, калясьмі, агонь – агеньчык, камень – каменьчык;

Читайте также:  Когда следующие бесплатные выходные overwatch

перад суфіксам ск- у прыметніках, утвораных ад назваў месяцаў: чэрвеньскі, ліпеньскі, студзеньскі; а таксама ў слове восеньскі;

у суфіксах прыметнікаў еньк-, -эньк-, аньк-: маленькі, старэнькі, свежанькі;

у складаных лічэбніках: пяцьдзесят, дзевяцьсот;

у дзеясловах загаднага ладу перад суфіксам ся ў зваротных дзеясловах і перад суфіксам це ў форме 2-ой асобы множнага ліку, калі гэтыя дзеясловы ў адзіночным ліку загаднага ладу канчаліся на ь: сустрэнься, гляньце; перад канчаткам 1-ай асобы множнага ліку ма: гляньма, едзьма;

у няпэўных займенніках і прыслоўях: хтосьці, кагосьці, кудысьці, калісьці; а таксама у слове ледзьве.

Літара ь (мяккі знак) не пішацца:

пасля мяккіх зычных перад мяккімі, калі пры змене слова абодва зычныя становяцца цвёрдымі ці застаюцца мяккімі: дзве – два, збіраць – зборы, песня – песні;

пры перадачы падоўжаных зычных: жыццё, калоссе, насенне;

перад суфіксам ск- у прыметніках, утвораных ад назоўнікаў на -нь, калі гэтыя назоўнікі – не назвы месяцаў: любанскі, разанскі, цянь-шанскі;

пасля літар ж, ш, дж, ч, р, якія абазначаюць зацвярдзелыя гукі; б, п, м, ф, якія абазначаюць губныя гукі: рэжце, Сібір, рэч, верф, восем, стэп.

Раздзяляльны мяккі знак і апостраф

Для абазначэння раздзельнага вымаўлення зычных з галоснымі е, ё, ю, я, і выкарыстоўваюцца ь (раздзяляльны мяккі знак) і ’ (апостраф).

Раздзяляльны мяккі знак пішацца пасля зычных дз, з, с, л, н, ц перад е, ё, ю, я, і, калі яны абазначаюць два гукі — [йэ], [йо], [йу], [йа], [йі]: паштальён, мільярд, парцье; але булён.

пасля прыставак, якія канчаюцца на зычны, перад е, ё, ю, я, перад націскным і: з’езд, раз’юшаны, аб’інець;

у сярэдзіне слоў пасля зычных перад тымі самымі галоснымі: бар’ер, сям’я, вераб’і;

у складаных словах пасля частак двух-, трох-, чатырох-: двух’ярусны, чатырох’ярусны.

Пасля ў (нескладовага) апостраф не пішацца: салаўі, здароўе.

Правапіс складаных назоўнікаў

Разам пішуцца складаныя назоўнікі:

са злучальнай галоснай: жывёлагадоўля, краявід, часопіс;

агульныя з часткай паў-, поў-: паўапельсіна, паўгорада, поўнач;

утвораныя ад спалучэння лічэбнік + назоўнік: трохкутнік, пяцідзёнка;

з першай часткай сама-, многа-, мала-, шмат-, узаема-: мнагабор’е, шматзначнасць, узаемаадносіны, маланаселенасць, самавызначэнне;

з першай іншамоўнай часткай аўта-, вела-, мота-, кіна-, фота-, аэра-, контр-, мікра-, макра-, неа-, бія-, грос-, метэа-, авія-, электра-, стэрэа-, гідра-, агра-: аўтазавод, веласпорт, мотагонкі, кінаафіша, фотарэпартаж, аэраклуб, контрудар (але: контр-адмірал), мікраклімат, метэазводка;

першай часткай якіх з’яўляецца дзеяслоў у форме 2-ой асобы адзіночнага ліку загаднага ладу: вярнідуб, пакацігарошак, сарвігалава (але: перакаці-поле, узвей-вецер).

Читайте также:  Какими клавишами производится смена алфавита

Праз злучок пішуцца складаныя назоўнікі:

без злучальнай галоснай: плашч-палатка, сон-трава;

уласныя назвы з часткай паў-: паў-Беларусі, паў-Мінска;

адзінкі вымярэння: кілават-гадзіна, тона-кіламетр, чалавека-змена (але: працадзень);

састаўныя назвы палітычных партый і іх прыхільнікаў: сацыял-дэмакратыя, сацыял-дэмакрат;

з першай часткай обер-, унтэр-, штаб-, лейб-, віцэ-, экс- і слова контр-адмірал: штаб-кватэра, віцэ-прэзідэнт, экс-чэмпіён, унтэр-афіцэр;

састаўныя прозвішчы і геаграфічныя назвы: Салтыкоў-Шчадрын, Давыд-Гарадок, Камсамольск-на-Амуры (але: Наваполацк, Навагрудак).

Прывітанне, сябры! На гэтым сайце вы пазнаёміцеся с правіламі сучасная беларускай мовы. Поспехаў у навучанні!

Апостраф у беларускай мове пішацца пры асобным вымаўленні зычных толькі перад ётавымі і (за невялікім выключэннем) пасля тых літар, дзе не можа ўжывацца мяккі знак.

Правіла 1

Апостраф пішацца перад:

  • ётаванымі галоснымі е, ё, ю, я;
  • націскным іпасля ўласнабеларускіх і запазычаных прыставак, якія заканчваюцца на зычны:
  • аб-: аб’ём, аб’ява, аб’інець, аб’інелы;
  • на д: ад’ёзд, ад’ютант, пад’есці, пад’езд, пад’язджаць, перад’юбілейны;
  • на з-: з’ёзд, з’еў, з’есці, з’ява, бяз’іскравы, раз’юшаны, раз’ёхацца, уз’яднанне, дыз’юнкцыя;
  • ін-: ін’екцыя;
  • кан-: кан’юнктўра, кан’юнктывіт;
  • між-: між’іскравы, між’ярдавы, між’ярусны;
  • суб-: суб’ядзерны, суб’ядро;
  • супер-: супер’імпарт; транс-: транс’ёўрапёйскі.


ЗАЎВАГА. У словах контрігра, міжінстытуцкі, панісламізм, суперігра, суперінтэлект, трансіарданскі, форінжэктар апостраф не пішацца, паколькі гук [і] тут ненаціскны.

Правіла 2

Апостраф пішацца ў сярэдзіне слова перад е, ё, і, ю, я пасля:

  • літар, якія абазначаюць зацвярдзелыя гукі: Аж’е, Буш’е, пер’е, Ч’япа, Мар’іна Горка, Сібір’ю;
  • б, п, м, ф, в, якія абазначаюць адпаведныя губныя зычныя: Аляб’еў, Барб’е, б’ецца, вераб’і, круп’е, куп’ё, Дзям’ян, сям’я, верф’ю, саф’ян, Соф’я, В’етнам, інтэрв’ю, Пракоф’еў;
  • д, т:
  • у запазычаннях і іншамоўных уласных імёнах, дзе гэтыя гукі перад [й] не памякчаюцца: д’ябал, Д’еп, Сант’яга;
  • у складаных словах пасля першай часткі шмат-: шмат’ядзерны, шмат’ёмісты і інш.;
  • г, к, х, якія абазначаюць заднеязычныя гукі:
    • Мантэг’ю, к’янці, Лук’янаў, Рэйк’явік, Х’юстан;
    • у складаных словах пасля першай часткідвух-, трох-, чатырох-: двух’імпульсны, двух’ярусны, трох’я- русны, Чатырох’ евангелле.
    • Правіла 3

      Апостраф пішацца ў іншамоўных уласных назвах тыпу: Д’Артаньян, Жанна Д’Арк, Жыскар Д’Эстэн, Д’Алямбэр, О’Конар, О’Ніл.

      Правіла 4

      Апостраф не пішацца:.

      • пасля ў (нескладовага): абаўецца, здароўе, салаўі, наўючыць, пагалоўе;
      • у складаных і складанаскарочаных словах на мяжы састаўных частак, у тым ліку калі іх часткі пішуцца праз злучок: ваенюрыст, дзетяслі, цэхячэйка, дзяржюркалегія, Мінюст (Міністэрства юстыцыі), трэд-юніён, камер-юнкер;
      • пасля прыставак на зычны, калі корань пачынаецца з а, э, ы(няётавых галосных): безапеляцыйны, сарганізаваць, зараць мяжу, зарыентавацца, сэканоміць, зымправізаваць, загітаваць, замерыканізавацца.


      ЗАЎВАГА. У аказіяналізмах (словах, створаных аўтарамі) назі- раюцца адступленні ад існуючых правіл правапісу мяккага знака і апострафа. Гэта выклікана імкненнем пісьменнікаў дакладна перадаць гучанне наватвора: 3 далёкага цяплыньскага павета, пакінуўшьі ржавець з’араны плуг, спатнелае, расхрыстанае лета прыйшло — і луг ад конікаў аглух (Р. Барадулін).

      Ссылка на основную публикацию
      Что такое экранное время в ios
      Экранное время – одна из лучших функций iOS 12, позволяющая следить за тем, как часто вы берёте в руки свой...
      Что делать если отключился звук на компьютере
      Мы зарегистрировали подозрительный трафик, исходящий из вашей сети. С помощью этой страницы мы сможем определить, что запросы отправляете именно вы,...
      Что делать если полетели драйвера видеокарты
      Распространенная ошибка в Windows 7 и реже в Windows 10 и 8 — сообщение «Видеодрайвер перестал отвечать и был успешно...
      Что такое эмодзи клавиатура на телефоне
      Современное общение сложно представить без мессенджеров, чатов и социальных сетей, но только текстом бывает сложно передать все эмоции. В этом...
      Adblock detector